Het leven
zoals het elders is:
The Amish
Pennsylvania Dutch
Buggy's en baarden
Versieren
in buggy
Foto's
Leven bij de amish
Ze
rijden rond in huifkarren en buggy’s, willen geen elektriciteit of
waterleidingen, en leven van de landbouw. Op het ritme van de bijbelverzen
putten ze vreugde en rijkdom uit een simpel boerenleven. Met hun
traditionele kledij zonder franjes lijken ze recht uit een
negentiende-eeuws kostuumdrama weggelopen. De amish en hun levensstijl
zijn stof voor een opmerkelijke reportage. Dat dacht ook het Amerikaanse
televisienetwerk UPN, dat een reality show wil filmen met de amish. Het
idee valt niet in goede aarde
UPN
wil vijf jonge amish volgen tijdens hun rumspringa.
Vanaf zestien jaar komen de amish-tieners in een overgangsperiode waarin
de jongeren zich een tijdlang overgeven aan de verleidingen van de wereld
zoals het drinken van alcohol en autorijden. Na de rumspringa kiezen de tieners voor een leven in de gesloten commune
of voor de ‘Duivelse Speeltuin’, zoals de amish naar de buitenwereld
verwijzen. Opvallend is dat tachtig procent van de jongeren in de
gemeenschap blijft. In de televisieserie worden de amish ondergebracht in
een huis met vijf ‘gewone’ Amerikaanse tieners. De plannen van UPN
veroorzaken grote ophef in de parochies van de amish. Ze hebben alvast
alle medewerking geweigerd. UPN heeft nog geen kandidaten gevonden voor de
docusoap.
Pennsylvania Dutch
(naar boven)
De amish wonen
verspreid over 22 Amerikaanse staten en in de Canadese staat Ontario. De
grootste groep van Old Order Amish,
ongeveer 18.000 mensen, woont in Lancaster County, Pennsylvania. In totaal
zijn er 150.000 volgelingen.
De amish zijn een Zwitserse tak van anabaptisten die zich tijdens de
Reformatie in de zestiende eeuw vormde. In 1693 brak de Zwitserse bisshop
Jacob Amman met de moederkerk. Op de vlucht voor vervolgingen vestigde hij
zich met zijn volgelingen, die zich de amish noemden, in Amerika.
De leefregels en
tradities van de amish staan neergeschreven in de Ordnung.
De leefcode wordt niet afgedwongen, maar wordt door traditie in ere
gehouden. Over de eeuwen heen is de Ordnung
lichtjes aangepast. Op school leren de kinderen van de amish wat van hen
verwacht wordt. Nederigheid, familie en gemeenschap, en een leven in
afzondering van de moderne wereld, staan hoog aangeschreven. Onder elkaar
spreken de amish nog altijd Pennsylvania
Dutch, een zeventiende-eeuws dialect van het Duits. Engels wordt op
school geleerd en de erediensten zijn in het Duits. De vieringen worden
wekelijks in een ander huis gehouden en dus niet in een kerkgebouw.
Buggy’s en baarden
(naar boven)
De
amish leven in kleine parochies. Mannen, vrouwen en kinderen bewerken de
velden. Paarden trekken de verouderde landbouwmachines, hoewel de oogst
met tractors wordt binnengehaald. In sommige parochies zijn
miniondernemingen en familiebedrijfjes opgestart om iedereen aan het werk
te houden. De amish hebben geen auto’s maar buggy’s om zich te
verplaatsen. Op die manier woont iedereen dicht bij elkaar en is de
sociale cohesie groot. De onverlichte buggy’s veroorzaakten vroeger veel
ongelukken met auto’s op de motorwegen. Sinds 1975 hebben de karretjes
achteraan een verplicht signalisatieteken.
De amish betalen geen sociale lasten en trekken ook geen
werkloosheidsvergoedingen of ziekteverzekering. Ouderen en zieken worden
in familiekring opgevangen. Een systeem van roterende baantjes op de
boerderijen houdt iedereen aan het werk. De kinderen gaan tot hun twaalf
jaar naar school. De school is één groot klaslokaal waar alle jaren
samen onderwezen worden. Eens afgestudeerd krijgen de meeste kinderen nog
thuisonderwijs door hun ouders of een thuisonderwijzer.
Ook de kledij is uniform en sober. De mannen dragen zware of grijze
pakken in ruwe stoffen, en donkere of rieten hoeden. De meisjes en vrouwen
dragen een kleed met lange mouwen, met daarover een witte schort en een
cape. Een getrouwde vrouw heeft een wit kapje op haar hoofd, een single
meisje een zwart. De vrouwen knippen hun haar, dat ze altijd op een dot
dragen, nooit. De mannen hebben allemaal baarden omdat de bijbel
baardgroei aanbeveelt. Snorren zijn verboden. Volgens de vredelievende
amish worden snorren al eeuwen lang geassocieerd met het leger.
Versieren in buggy
(naar boven)
De amish huwen geen
buitenstaanders. Jonge koppels leren elkaar kennen op de zondagse
zangavonden. Als de jongen het meisje het hof wil maken, brengt hij haar
naar huis in zijn buggy. Dat gaat zo een aantal weken door. De geliefden
zijn discreet over hun vriendschap en hofmakerij. Twee weken voor het
huwelijk wordt het koppel ‘bekendgemaakt’ in de kerk, alsook hun
trouwplannen. Alle huwelijken vinden plaats op een dinsdag of donderdag in
november, nadat de oogst is binnengehaald. Dat zijn op de boerderij de
minst drukke dagen. De plechtigheid wordt in het huis van de bruid
gehouden en duurt zo’n vier uur. Er zijn geen ringen, bloemen,
fotografen of catering. De familie van de bruid bereidt een uitgebreide
maaltijd voor de twee honderd gasten. Als huwelijksreis bezoekt het
pasgetrouwde koppel de nieuwe familieleden. Dat neemt een zestal weekends
in beslag. Het koppel woont bij de familie van de bruid in totdat ze hun
eigen huis hebben.
Foto’s
(naar boven)
Oudere leden van de
amish willen niet gefotografeerd worden omdat de bijbel kopieën of
afbeeldingen van Gods schepping verbiedt. De film Witness, die regisseur Peter Weir in 1985 draaide in de
amishgemeenschap in Pennsylvania, zorgde dan ook voor heel wat ophef.
Hoewel de film een heel gemoedelijk beeld schetst van de landbouwcommunes,
viel de prent niet in goede aarde bij de oudere amish-mannen. De jongere
generatie is bijgedraaid en verwelkomt de 400.000 toeristen die zich
sindsdien aan de amish komen vergapen. De inkomsten uit stalletjes en
souvenirshops vangen al eens een slechte oogst op.
Het leven van de amish verandert, maar het gaat langzaam. Iedere
vernieuwing die hun rurale samenleving kan verstoren, wordt gemeden. Zo
hebben de amish geen mobiele telefoons, maar staan er in de straten wel
telefooncellen voor noodgevallen. Muziek en instrumenten zijn dan weer
verboden. Muziek verwart emoties en strookt niet met de gelofte van
nederigheid. Een dokter mag wel geraadpleegd worden.
Leven bij de amish (naar boven)
Toetreden tot de
amishgemeenschap kan, maar gebeurt zelden. Ten eerste zijn de amish geen
sekte, maar een gesloten familiegemeenschap die niet op zoek is naar
nieuwe volgelingen. De amish willen het liefst met rust gelaten worden.
Ten tweede is het ontzettend moeilijk om te leven zonder modern comfort
als je bent opgegroeid met stromend water, elektriciteit en auto’s. Wie
toch wil deel uit maken van de clan, moet blijk geven van een oprechte
bekering en een diep geloof in de bijbel. Na een aantal jaar in een
landbouwcommune, word je gedoopt en hoor je er echt bij.
Catherine Baele